ආකිමිඩීස්ගේ බොරුව

"ආකිමිඩීස්" ප්‍රසිද්ධ නමකි. ඉපිලුම් මූලධර්මය වටහාගැනීමෙන් පසුව ඔහු තම "විශේෂ" ඇඳුමින් සැරසී "යුරේකා යුරේකා" කියමින් වීදි දිගේ දිවගිය කථාව කුඩා දරුවන් අතර පවා ප්‍රචලිතය. ආකිමිඩීස් දක්‍ෂ නව නිර්මාපකයකු මෙන්ම විශිෂ්ඨ ගණිතඥයෙකි. ඔහුගේ සොයාගැනීම්වලින් සමහරක් (ආකිමිඩිස් ඉස්කුරුප්පුව, ආකිමිඩිස්ගේ හස්තය - Claw of Archimedes)ප්‍රායෝගිකව යොදාගත හැකි බව ඔප්පු කර ඇති අතර, තවත් සමහරක් අදහස්වල (තාප කිරණ - Heat ray )ශක්‍යතාව තවමත් විවාදයට තුඩුදී ඇත. කෙසේ වුවද,ආකිමිඩීස් තමාගේ යුගයට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් ජිවත්වුවකු බව අවිවාදිතය.
 ආකිමිඩීස් ජීවත් වූයේ ඉපැරණි ග්‍රීසියේය. එකල ඔහුගේ ප්‍රදේශයේ රජු, 2වන හීරෝ රජු, ඔහුගේ මිතුරකු බව කියැවේ.මෙම මිතුදම ඔවුන් දෙදෙනාටම වාසිදායක වූ සම්බන්ධතාවයක් වූ අතර, ආකිමිඩීස් විසින් තම රටවැසියන් මුහුණ දුන් බොහෝ ඉංජිනේරුමය ගැටළුවලට විසඳුම් ලබාදුන් බව සඳහන්ය. මීට ප්‍රතිඋපකාරයක් ලෙස, ආකිමිඩීස්ගේ කටයුතු සඳහා අවශ්‍යවූ අමුද්‍රව්‍ය හා මිනිස් බලය ලබාදීමට 2වන හීරෝ රජු කටයුතු කළේය. ආකිමිඩීස් වරක් රජුට "මට ලීවරයක් හා එය තබාගැනීමට තැනක් ලබා දෙන්න, මම පොළව එහා මෙහා කරමි" යැයි පැවසූ බව ප්‍රසිද්ධය. එහෙත් ඇත්තෙන්ම ඔහුට එය කළ හැකිව තිබුනේද?
පළමු කාරණය, ආකිමිඩීස් ලීවරය සොයාගත්තේ නැත. එය ඔහුටත් බොහෝ කළකට පෙර සොයාගැනීමකි. ආකිමිඩීස් ලීවර මූලධර්මය හොඳින් වටහාගෙන, එය උපරිම ප්‍රයෝජනයට යෙදවූවා පමණි. සරලවම කිවහොත්, ලීවරය සරල යන්ත්‍රයකි. එමඟින් යොදන බලයට වඩා වැඩි බලයක් ප්‍රතිඵලය ලෙස ලබාගත හැකිය. සීසෝවක් සලකමු. එකහාසමාන බරැති මිනිසුන් දෙදෙනෙකු එහි දෙපස වාඩිවුයේ නම්, සීසෝව සමබරව පවතිනු ඇත. දැන් සීසෝවේ එක් පසක අලියෙකු වාඩිවී සිටීයැයි සිතන්න. මිනිසෙකුට මෙය සමබර කළ හැකිද? පිළිතුර "ඔව්" යන්නයි. අලියෙකු කි.ග්‍රෑම් 6000ක් පමණ බරය. මිනිසා කි.ග්‍රෑම් 60ක් බර යැයි සිතා, සීසෝවේ මධ්‍ය ලක්ෂය වටා ඝුර්ණ බල සමතුලිත කරමු.

අලියාගේ බර * සීසෝ හස්තයේ දිග = මිනිසාගේ බර * සීසෝ හස්තයේ දිග

කි.ග්‍රෑම් 6000* අලියාගේ පැත්තේ සීසෝ හස්තයේ දිග = කි.ග්‍රෑම් 60* මිනිසාගේ පැත්තේ සීසෝ හස්තයේ දිග

100* අලියාගේ පැත්තේ සීසෝ හස්තයේ දිග = මිනිසාගේ පැත්තේ සීසෝ හස්තයේ දිග

පෙනෙන පරිදිම, මිනිසා මෙන් 100 ගුණයක් බරැති අලියා සමබර කිරීමට නම්, මිනිසාගේ පැත්තේ සීසෝ හස්තය, අලියාගේ පැත්ත මෙන් 100 ගුණයක් දික් විය යුතුය! මේ ලීවර මූලධර්මයයි. ඉදින් ආකිමිඩීස් සිතුවේ, ඉතා දිග ලීවරයක් මගින් ඔහුට පොළවේ බර සමතුලිත කළහැකි බවය. එහෙත් මෙය සත්‍යයක්ද?

අපට යමක් චලනය කිරීමට "බාහිර" බලයක් අවශ්‍යය. එසේ නොමැතිනම්, ඔබ වාඩිවී සිටින පුටුව එසවීමට තැත් කිරීමෙන් ඔබට පියබා යා හැකිවනු ඇත. ආකිමිඩීස් "මට ලීවරය තබාගැනීමට තැනක් දෙන්න" ලෙස පැවසුවේ මේ නිසාය. එවැනි තැනක් සොයාගත්තා යැයි සිතමු. දැන් අපි ගණිතය සලකමු. පෘථිවිය කි.ග්‍රෑම් 60✕ 1023 ක් පමණ බරය.ආකිමිඩීස් කි.ග්‍රෑම් 60ක් බරැති නම්, ඔහුට පෘථිවිය සෙලවීමට අවශ්‍ය ලීවරයේ දිග සොයමු.

ලීවරයේ දිග * කි.ග්‍රෑම් 60 = පෘථිවිය පැත්තේ ලීවරයේ දිග (මීටර 1ක් යැයි කියමුQ)* 60*1023

ලීවරයේ දිග=1023 m

මෙය කෙතරම් විශාල අංකයක්දැයි ඔබට නොවැටහෙනතාක් ගැටළුවක් නැත. මෙය අපගේ ක්ෂීරපථ චක්‍රාවාටයේ පළල මෙන් 10 ගුණයක් පමණ වේ! ආකිමිඩීස් මෙවැනි ලීවරයක් සෑදුවේ යැයි සිතමු. ඔහුට පෘථිවිය සෙ.මී 1ක් චලනය කිරීමට කොපමණ කල් ගතවේද?පෘථිවිය සෙ.මී 1ක් චලනය කිරීමට ලීවරයේ අනිත් කෙළවර මීටර් 1021 දුරක් චලනය විය යුතු බව ගණිතයෙන් පෙන්විය හැක. ආකිමිඩීස් ආලෝකයේ වේගයෙන් චලනය වුවද, ඔහුට මෙම දුර යාමට වසර 1011ක් ගතවනු ඇත! මෙය විශ්වයේ වයස මෙන් 100 ගුණයක් පමණ කාලයකි! ඉදින් මේ අංක අනුව, ආකිමිඩීස් බොරුවක් කළාද?
ආකිමිඩීස්ගේ උදෘතය රූපකයක් ලෙස විනා, වචනාර්ථයෙන්ම සැලකීම අඥාන කරුණකි. ඔහුට අවශ්‍ය වන්නට ඇත්තේ, ලීවරවල බලසම්පන්න බව අපට වටහාදීමට පමණි.ආකිමිඩීස් වැනි ප්‍රඥාවක් සහිත අයකුට අනිවාර්යෙන්ම මෙය නොකළ හැකි බව වටහාගත හැකිව තිබුණි. ඇත්තෙන්ම,ගණිතයට හා ඉංජිනේරු විද්‍යාවට ආකිමිඩීස්ගේ දායකත්වය ගත්කළ, ඔහුව ගණිතයේ දෙවිවරයකු ලෙස ඇදහීම වුවද වැරැද්දක් නොවේ! ඉතින් ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද?ආකිමිඩීස් බොරුවක් කළාද?නැත්නම් අපට වැටහෙන වචනයෙන් ලීවර ගැන තේරුම් කිරීමට උත්සාහ කළාද?

Post a Comment

0 Comments